Üniversite arkadaşım geçen yıl doğum gününde bana üzerinde ikimizin fotoğrafı olan bir kupa hediye etti. Güzel bir jest, mutfak dolabında hâlâ duruyor. Ama açıkçası ayda bir kez elime alıyorum, o da kahve doldururken. Oysa aynı yıl başka bir arkadaşım bana lisede birlikte yaşadığımız üç saçma olayı anlatan küçük bir defter hazırlamıştı, elle çizilmiş karikatürlerle. O defteri hâlâ ara sıra açıp okuyorum. Aradaki fark nesnenin pahalılığı değildi. Biri bir şablona isim yazdırmıştı, diğeri gerçekten bizim hikâyemizi anlatmıştı.
Arkadaşa özel hediye ararken çoğumuz aynı rafın önünde duruyoruz: kupa, anahtarlık, üzerine isim işlenmiş bir aksesuar. Hepsi kişiselleştirilmiş görünüyor ama aslında hiçbiri kişisel değil, çünkü ürün önce var, isminiz sonradan üstüne ekleniyor. Bir arkadaşlığın yıllarını, o yıllara sığan garip anıları, sadece ikinizin anladığı şakaları anlatabilecek tek şey bir hikâye. Ve hikâyenin en doğal biçimi de, sanırım, resimlenmiş bir kitap.
Kupa ve çerçevenin anlatamadığı şey
Bir arkadaşlık kupadan farklı bir şeydir; zaman içinde katman katman birikir. Lisede aynı sırada oturmuş olabilirsiniz, ya da yirmili yaşlarda aynı şehre taşınıp birbirinizin ilk işini, ilk ayrılığını, ilk yalnız kaldığı geceyi görmüş olabilirsiniz. Bu katmanlar bir objeye sığmıyor, bir cümleye de sığmıyor aslında. Ama bir hikâyeye sığıyor, çünkü hikâyenin sahneleri var, zamanı var, sırası var.
Fableself'te yaptığımız iş burada devreye giriyor. Gönderdiğiniz fotoğraflardan ve kısa notlardan yola çıkarak ikinize özgü bir hikâye yazıyor, sonra bu hikâyeyi resimliyoruz. Şablon değil. Aynı kitap iki kez basılmaz. Arkadaşa özel hediye arayan biri için bunun anlamı şu: kitaptaki her sahne gerçekten sizin yaşadığınız bir şeyden geliyor, internetten indirilmiş bir klipart değil.
İyi bir arkadaşlık hediyesi, karşınızdakine "seni tanıyorum" der. Kupa bunu söylemez, hikâye söyler.
Ne zaman bu hediye en çok anlam kazanır
Arkadaşa özel hediye arayışı genelde belirli anlarda ortaya çıkıyor. Biri şehir değiştiriyor ve artık her hafta görüşemeyecekler. Biri evleniyor ve sağdıcına ya da nedimesine teşekkür etmek istiyor. Bir arkadaşlık on yılını doldurmuş ve bu bir kutlamayı hak ediyor. Ya da basitçe bir doğum günü var ve bu sefer sıradan bir şey vermek istemiyorsunuz.
Uzak mesafeli arkadaşlıklarda kitabın ayrı bir gücü var. Artık her gün görüşmeseniz de, kitap raflarında durup "biz gerçekten bunu yaşadık" demeye devam ediyor. Bir mesaj geçip gidiyor, bir kitap kalıyor. Bu yüzden şehir değiştiren ya da yurt dışına taşınan bir arkadaşınız varsa, veda hediyesi olarak da sıkça tercih ediliyor.
Hangi anılar iyi bir hikâyeye dönüşür
Burada insanların çoğu aynı hataya düşüyor: "en önemli" anıyı bulmaya çalışıyorlar. Oysa iyi bir hikâye büyük olaylardan değil, somut sahnelerden besleniyor.
Küçük ve garip olan, büyük ve genel olandan iyi çalışır
"Çok iyi arkadaşız" cümlesi resmedilemez. Ama "gece üçte beni arayıp yanlışlıkla sipariş ettiği pizzayı yemem için evime gelmişti" cümlesi resmedilebilir. Hikâyenin temelini oluştururken kendinize sorun: bunu bir sahne olarak görebiliyor muyum, içinde bir mekân, bir jest, belki bir replik var mı?
En çok işe yarayan anı kategorileri şunlar:
- Tanışma anınız, özellikle garip ya da beklenmedik kısmı.
- Birlikte atlattığınız zor bir dönem; bir taşınma, bir iş kaybı, bir ayrılık.
- Sadece ikinize özel bir ritüel; her cuma aynı lokantaya gitmek, aynı diziyi birlikte izlemek, aynı saçma şakayı yıllardır tekrarlamak.
- Birbirinize destek olduğunuz bir kriz anı.
- Karşı tarafın haberi olmadığı küçük bir jest; "aslında o gün sen fark etmeden şunu yapmıştım."
Kronoloji şart değil
İnsanlar bazen hikâyeyi baştan sona, tanışmadan bugüne anlatmaya çalışıyor. Gerek yok. En güçlü kitaplar genelde üç dört sahneyi derinlemesine anlatıyor, otuz olayı yüzeysel geçmek yerine.
Hangi fotoğraflar gerekli
Fotoğraf seçimi insanların en çok takıldığı kısım, o yüzden kısaca teknik konuşalım. Profesyonel çekim gerekmiyor, telefon fotoğrafları gayet iyi çalışıyor.
Yüzler net görünsün. Çizimler yüz hatlarını referans alıyor, en az birkaç fotoğrafta ikinizin de yüzü net olsun.
Farklı açılar gönderin. Gülerken, ciddiyken, profilden. Tutarlı bir karakter modeli çıkması için sistemin birden fazla referansa ihtiyacı var.
Mekân fotoğrafları da ekleyin. Hikâyede geçen kafenin, yurt odasının, ortak evinizin bir fotoğrafı varsa illüstrasyon o mekânı da yakalıyor ve kitap genel bir arkadaşlık hikâyesi olmaktan çıkıp sizinkine dönüşüyor.
Sekiz ile on beş fotoğraf arası genelde yeterli oluyor. Daha fazlası sorun değil, sadece daha çok malzeme demek. Eğer eski fotoğraflarınız düşük çözünürlükte ya da biraz bulanıksa endişelenmeyin; illüstrasyon bir yeniden çizim olduğu için orijinal fotoğrafın netliği kadar önemli değil, önemli olan yüzün ve mekânın tanınabilir olması.
Hangi illüstrasyon stili hangi arkadaşlığa yakışır
Katalogda yirmi dört farklı stil var. Kesin bir formül yok ama bazı eğilimler işe yarıyor.
Uzun yıllardır süren, sakin ve derin arkadaşlıklar için suluboya ya da izlenimci stiller iyi çalışıyor; ışık yumuşak, çizgiler affedici. Enerjik, biraz çılgın, iç şakaları bol arkadaşlıklarda çizgi roman ya da pop-art tarzı stiller daha eğlenceli duruyor. Birlikte çocukluk geçirmiş, aynı çizgi filmleri izlemiş arkadaşlar için Ghibli esintili stil sıkça tercih ediliyor. Tüm seçenekleri ve örnek sayfaları stiller sayfasında inceleyebilirsiniz; bir stilin gerçek örneğini görmek anlatmaktan çok daha hızlı karar verdiriyor.
Zamanlama ve küçük bir tavsiye
Bu tür bir kitap bir günde hazırlanmıyor. Yazım, illüstrasyon ve baskı süreci toplamda birkaç hafta sürüyor. Doğum günü ya da özel bir kutlama için düşünüyorsanız en az üç dört hafta önceden başlamak rahat ediyor.
Notları gönderirken kendinizi sansürlemeyin. Garip detaylar, kimsenin anlamayacağı iç şakalar, hatta küçük kavgaların komik tarafı. En sevilen kitaplar, gönderenin biraz "bunu yazmasam mı" dediği ama sonunda yazdığı kitaplar oluyor.
Şablondan farkı
Arkadaşa özel hediye pazarında çoğu ürün aynı şeyi yapıyor: hazır bir tasarıma isminizi ya da fotoğrafınızı yerleştiriyor. Fableself'te sıralama tersine işliyor. Önce sizin hikâyeniz var, kitap o hikâyenin etrafında yazılıp resmediliyor. Müşteriler dijital provayı görüp onayladıktan sonra ödeme yapıyor, yani beğenmediğiniz bir şey basılmıyor. Fotoğraflar gizli tutuluyor ve gönderim sonrası siliniyor. Sürecin adım adım nasıl ilerlediğini nasıl çalışır sayfasında görebilirsiniz.
Bu süreç aynı zamanda hediyeyi verirken sizi rahatlatıyor. Kupa ya da takı hediye ettiğinizde karşı tarafın tepkisini göremeden gönderiyorsunuz, umut ediyorsunuz. Kitapta ise siz de dijital provayı görüyorsunuz, hikâyenin doğru anlatıldığından, isimlerin doğru yazıldığından emin oluyorsunuz. Sürpriz bozulmuyor çünkü provayı arkadaşınıza göstermiyorsunuz, sadece kendi onayınızı veriyorsunuz.
Sık sorulanlar
Kitap hangi dillerde hazırlanabilir? Türkçe ve İngilizce olarak hazırlanabiliyor, iki dilli arkadaşlıklar için de uygun.
Kaç baskı seçeneği var? Petite, Standard ve Deluxe olmak üzere üç farklı edisyon sunuluyor.
Ödemeyi ne zaman yapıyorum? Dijital prova onayından sonra, yani kitabı görmeden ödeme yapmıyorsunuz.
Fotoğraflarım güvende mi? Fotoğraflar gizli tutulur ve kargo sonrası silinir.
Bir arkadaşa özel hediye ararken asıl mesele büyük bir jest yapmak değil, o kişiyi gerçekten tanıdığınızı göstermek. Kupanın, çerçevenin yapamadığı bu. Yıllar sonra arkadaşınız o kitabı rafından çekip açtığında, unuttuğu bir detayı yeniden hatırlayacak; bu da başlı başına küçük bir hediye. Hazır hissediyorsanız sipariş sayfasından birkaç soruyla başlayabilirsiniz; fotoğraflar sonra gelir.