Geçen yıl annemin doğum gününde, kuzenimle telefonda yarım saat konuştuk ve tek bir somut fikir bulamadık. Parfümü vardı. Kahve makinesi vardı. Şal koleksiyonu artık dolaba sığmıyordu. Sonunda yine bir bitki aldık, kart yazdık, masaya bıraktık. Annem güldü, sarıldı, teşekkür etti; ama o akşam yatakta dönerken aklımdan çıkmayan şey şuydu: biz aslında ona hiçbir şey anlatmamıştık.
Aile büyüklerine anlamlı hediye bulmak, son birkaç yılda sessiz sedasız zorlaşan bir mesele. Sebebi belli aslında. Altmışını, yetmişini geçmiş bir insanın bir parfüme daha, bir kahve setine daha, bir kaşmir atkıya daha ihtiyacı yok. Onun ihtiyacı olan şey, kendisinin hâlâ görüldüğünü hissetmek. Ve bu, kutu içinde gelen bir şey değil.
Hediye kıtlığı dediğimiz şey aslında nedir
Mağaza raflarında eksiklik yok. Eksik olan, alıcının kafasındaki bağ. Anneye hediye ararken aslında aradığımız şey bir nesne değil, bir cümle: "Seni tanıyorum, seni hatırlıyorum, sen benim için şu kişisin." Mum, çikolata, takı; bunların hepsi güzel jestler, ama hiçbiri o cümleyi söylemiyor. Söylediği şey en fazla "seni düşündüm" oluyor, ki bu da artık biraz yorgun bir cümle.
Babaya hediye söz konusu olduğunda durum daha da çetin. Ortalama bir baba, kendisine bir şey almanız konusunda nazikçe inatçıdır. Kazak ister mi? Var. Saat? Çalışıyor. Kitap? Okumuyor zaten. Sonunda elimizde ya bir tıraş seti ya bir cüzdan kalıyor; ikisi de ona, onun olduğu adamı değil, "baba" kategorisindeki soyut bir figürü hediye ediyor.
Anneanneye hediye konusunda ise bambaşka bir duvara çarpıyoruz: onun çoğu şeyi zaten var, geri kalanını istemiyor, ve hayatının bu döneminde onu en çok mutlu eden şeyin "anılar" olduğunu sezgisel olarak biliyoruz, ama anıyı nasıl paketleyeceğimizi bilmiyoruz.
Fotoğrafın içindeki hikâyeyi çıkarmak
Her ailenin telefonunda binlerce fotoğraf var. Bahçedeki çay masası, denizdeki o yaz, mutfakta hamur açan eller, torunla parkta atılan ilk adım. Bunların hiçbiri tek başına bir hediye değil; çünkü fotoğraf bir an, hikâye ise o anın etrafındaki ışık.
Fableself'te yaptığımız iş tam olarak bu boşlukta duruyor. Bize gönderdiğiniz aile fotoğraflarından yola çıkarak, o ailenin kendi karakterleriyle, orijinal bir hikâye yazıyor ve elle çiziyoruz. Şablon yok. Kitap, sizin fotoğraflarınızdan hareketle el ile resimleniyor, hazır bir taslağa isim yazılmıyor. Hikâye de ailenize özel olarak yazılıyor; başka kimsenin kitabında geçmiyor. Hem Türkçe hem İngilizce olarak hazırlanabiliyor.
Yirmi dört farklı sanat tarzı arasından seçim yapabiliyorsunuz: suluboya masal kitabı estetiğinden Ghibli esintili sahnelere, vintage gravürden Pixar tarzı 3D karelere kadar. Tüm stilleri buradan inceleyebilirsiniz; anneanneye hediye için suluboya, babaya hediye için gravür, çocukluk anısına dönüş için pastel ton sıkça tercih ediliyor.
Bir kitabı sevdiren şey kâğıdı değil, içinde tanıdık bir yüz görmektir. Bir aile büyüğü, kendi mutfağını bir kitap sayfasında gördüğünde verdiği tepki, hiçbir hediye paketinin sesine benzemiyor.
Özel günlerde neden bu kadar etkili
Anneler ve babalar günü
Anneler günü, hediye sektörünün en yorgun günü. Çiçekler, kutular, sosyal medyada aynı görseller. Bu kalabalığın içinde aileye hediye olarak verilen kişiye özel bir kitap, fiziksel olarak küçük ama duygusal olarak büyük bir şey yapıyor: anneyi, "anne" rolünden çıkarıp tekrar bir karaktere, bir kahramana dönüştürüyor. Sayfalarda kendi gençliğini, çocuklarının küçüklüğünü, kendi annesinin mutfağını görebiliyor.
Babalar gününde ise olay farklı işliyor. Babalar genelde hediyeyi açarken sessizdir. Kitabı açıp ilk sayfada kendini, yanındaki köpeği, eski arabasını çizilmiş görünce o sessizlik bir anlığına farklı bir sessizliğe dönüşüyor. Bunu defalarca duyduk; satırlar arasında okumayın diye yazıyorum, bu gerçekten oluyor.
Evlilik yıldönümü
Yirmi beşinci, kırkıncı, ellinci yıldönümleri özellikle zor hediye günleridir. Çünkü çift, birbirine vereceği şeyleri zaten yıllar içinde tüketmiştir. Burada anlamlı hediye, çoğu zaman çocukların ya da torunların devreye girmesiyle ortaya çıkıyor: ailenin kendi aşk hikâyesinin, tanıştıkları kafeden bugünkü balkonlarına kadar, bir kitap halinde anlatılması. İçinde çocukların doğumu, taşınılan evler, kaybedilen bir köpek, kazanılan torunlar. Bu kitap masaya konduğunda, yıldönümü artık tek bir akşam yemeği olmaktan çıkıyor.
Emeklilik
Emeklilik hediyesi, belki de hepsinin en hassası. Çünkü kişi, kırk yıllık bir kimliği geride bırakıyor ve bu geçişte ona verilen şey çoğu zaman bir saat ya da bir plaket oluyor; ikisi de aslında "teşekkürler, hoşça kal" diyor. Oysa o anın asıl ihtiyacı, "yaptıkların boşa gitmedi, hatırlanıyorsun" diyen bir şey. Babasının kırk yıllık öğretmenlik hikâyesini, sınıflarından, öğrencilerinden, koridorlardan bir kitaba dönüştüren bir kız, bana "ilk kez emekliliği hüzünlü değil tören gibi geçti" demişti. Bu cümle aklımdan çıkmıyor.
"Peki ya beğenmezse?" korkusu
Kişiye özel bir şey sipariş etmenin en büyük tedirginliği bu. Yanlış yüz, yanlış ton, yanlış renk; ve geri dönüşü olmayan bir kitap. Bu yüzden Fableself'te ödeme öncesinde dijital prova gösteriyoruz. Müşteriler herhangi bir ödeme yapmadan önce dijital provayı görüyor ve onaylıyor. Beğenmediğiniz şeyi düzeltiyoruz, ondan sonra baskıya geçiyoruz. Süreci merak ediyorsanız nasıl çalıştığını anlatan sayfaya göz atabilirsiniz; orada baştan sona her adım var.
Bir başka sık gelen soru: fotoğraflar ne oluyor. Cevabı net: gönderdiğiniz fotoğraflar özel tutulur ve kitap kargolandıktan sonra silinir. Ne stok görselde kullanılır, ne tanıtımda. Kitabın içindeki yüzler sadece sizin kitabınızda kalır.
Edisyon tarafında üç seçenek var. Petite 24 sayfa ve 10 sahne ile küçük ama tam bir hikâye sunuyor; Standard 28 sayfa, 12 sahne ile en çok tercih edilen format; Deluxe ise 30 sayfa ve 13 sahne ile daha geniş bir aile destanına alan açıyor. Üç edisyon da sert kapak ciltli olarak basılıyor.
Hediyeyi seçmek değil, bir şey yapmak
Bence aile büyüklerine anlamlı hediye konusundaki kıtlığın asıl sebebi şu: hediye almayı bir seçim olarak görüyoruz, oysa onlar için artık önemli olan şey, birinin onlar için bir şey yapması. Zaman ayırmak, fotoğrafları seçmek, anneannenin kahkahasını anlatan bir cümleyi yazılı görmek; bunlar bir parfümün yapamayacağı şeyler.
Anneye, babaya, anneanneye verilebilecek en anlamlı hediye belki de artık alışveriş listesinde değil, kendi telefon galerimizde duruyor. Onu çıkarıp bir kitap haline getirmek için bir bahane gerek, ve özel günler bu bahaneyi nazikçe sunuyor.
Eğer aklınızda belirli bir kişi, belirli bir an varsa, başlamak için doğru zaman çoğu zaman "bir sonraki hafta" değil, bugün. Sipariş sayfasından ailenizin hikâyesini anlatmaya başlayabilir, birkaç fotoğraf yükleyerek ilk taslağı bizden isteyebilirsiniz. Beğenmediğiniz hiçbir şey basılmıyor; bu yüzden kaybedeceğiniz bir şey yok, sadece anlatılmayı bekleyen bir hikâye var.
Annemin geçen seneki doğum gününe dönüyorum kafamda. Keşke o bitkiyi almasaydık, keşke onun yerine kendi annesinin mutfağını, kendi çocukluk bahçesini, bizim küçükken onun kucağında uyuduğumuz o kanepeyi bir kitapta görseydi. Bu sene böyle olacak. Umarım sizin için de olur.